Hollanda Krallığı
Hollanda (Felemenkçe: Bu ses hakkında Nederland (yardım·bilgi)), Hollanda Krallığı’nı meydana getiren dört ülkeden biri. Topraklarının çok büyük bir kısmı Batı Avrupa’dadır, ayrıca Karayipler’de üç adası bulunmaktadır.
Hollanda, kuzey ve batıda Kuzey Denizi, güneyde Belçika, doğuda ise Almanya ile komşudur. Hollanda’nın Rotterdam kenti, Avrupa’nın en büyük limanlarından biridir.
Hollanda meşruti monarşi ile yönetilen bir Avrupa ülkesidir. Hollanda nüfus yoğunluğu fazla olan bir ülkedir. Ülke topraklarının çoğunluğu deniz seviyesinin altındadır. Hollanda Avrupa Birliği, NATO, OECD üyesidir. Hollanda aynı zamanda Schengen Bölgesi ve Benelüks topluluğunun bir parçasıdır. Belçika ve Lüksemburg ile birlikte Benelüks ülkelerini oluşturan 3 ülkeden biridir. Ayrıca Kyoto Sözleşmesi’ni imzalamıştır. Ülke Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne, Uluslararası Adalet Divanı’na Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne ve Europol’e ev sahipliği yapmaktadır.
Ülke özellikle peynirleri, yel değirmenleri, bisikletleri, laleleri, Holştayn adı verilen inekleri ve sosyal hakları ile tanınır. Hollanda’da eşcinsel evlilik yasaldır.
Ülke adı
Hollanda ismi aslında sadece ülkenin kuzeybatı kısmından Birleşik Hollanda Krallığı’nın en önemli eyaleti olan Hollanda Eyaleti’nden gelmektedir. Kısaca Hollanda olarak adlandırılmaktadır. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bu eyalet iki ayrı eyalete bölünmüştür: Kuzey Hollanda (Başkent: Haarlem) ve Güney Hollanda (Başkent Lahey: Den Haag). Felemenkçede “Hollanda” ifadesi sadece bu iki eyalet için kullanılır.
Hollanda’nın dışındaki ülkelerde Hollandalılar genellikle “Hollandalı” olarak adlandırılırlar ve Hollanda turizm endüstrisi ve diğer endüstriler de ülkelerini “Hollanda” olarak pazarlamaktadırlar (hem İngilizcede, hem de Almancada). Hollanda eyaletinden gelmeyen Hollandalılar, ismi veren bölge olan Hollanda’nın ülkenin geri kalan bölümlerinde herkes tarafından sevilmediği için, “Nederland” için “Hollanda” adına ve “Nederlander” için “Hollandalı” adına belli bir antipati beslemektedirler.
İngilizce “Dutch” adı, “duutsc” gibi Orta Hollanda biçimlerinden ortaya çıkmıştır. “Duutcs” ve “dietsc” gibi Orta Hollanda biçimleri halk arasında konuşulan lehçelerin adlarıdır ve bu lehçelerin, yönetimin, bilimin ve kilisenin dili olan Latinceden ayırt edilmesine yaramışlardır. “Dutch” ve “duutsc” biçimleri Almanca bir kelime olan “deutsch” ile bağlantılıdır ve aynı kökenden gelir. Fransızlar ise bu bölgeyi Pays-Bas yani ‘alçak ülke’ olarak tanımlarlar.
Tarihçe
Utrecht Birliği’ne bağlı Kuzey Hollanda eyaletleri (Güney Hollanda, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen ve Friesland) 26 Temmuz 1581’de İspanya kralı II. Felipe’den bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1648’de imzalanan Vestfalya Antlaşması’nda Hollanda vilayetlerinin bağımsızlığı tanındı. Bu yaklaşık olarak, daha sonra kurulacak olan Hollanda’nın bulunduğu bölgeydi. Buna karşın, bu bölgenin güneyinde kalan bölgeler, Flanderler dahil olmak üzere, krallıkta kaldı; daha sonra bu bölgede Belçika bağımsızlık kazanmıştır. Bu tarihten sonra Kuzey Hollandalılar ve Güney Hollandalılar olmak üzere iki toplumdan bahsedilmeye başlandı.
Viyana Kongresi kuzey ve güneyi bağımsız bir ülke olan Hollanda Krallığı olarak kısa bir süre için birleştirdi. Ancak güney Hollandalılar (Felemenkliler) 1830’da bağımsızlıklarını Belçika adı altında ilan etmişlerdi bile. (“Belgica” eski bir Roma eyaletinin ismidir, ve Rönesans döneminde bu ifade, kuzey de dahil, Hollanda’nın Latince ismi olarak kullanıldı.)
Hollanda I. Dünya Savaşı boyunca tarafsız kaldı. Ancak II. Dünya Savaşı’nda Alman işgaline uğradı. 10 Mayıs 1940 tarihinde Nazi Almanyası Belçika ve Hollanda’yı işgal etti. Ayrıca 1942 tarihinde Japonya Hollanda’nın bir sömürgesi olan Endonezya’yı işgal etti. Savaş bittikten sonra Endonezya bağımsızlığını ilan etti.
Coğrafya
Ülke üç büyük nehir tarafından iki ana bölgeye bölünür. Bu nehirler Ren ve onun ana kolları olan Waal ile Meuse nehirleridir. Bu nehirler tarihte derebeylikler arasındaki sınırı oluşturduğundan birtakım kültürel farklılıklara yol açmıştır.
Hollanda’nın güneybatısı bir nehir deltasıdır ve Scheldt Nehri’nin iki kolu buradan denize dökülür. Ren nehrinin sadece bir kolu kuzeydoğuya doğru akar, bu da IJssel Nehri’dir ve IJsselmeer’e dökülür. Bu nehir de dil açısından bir bölünme yaratır, nehrin doğusunda yaşayanlar Hollanda Aşağı Saksoncası ağzını konuşurlar.[5]
Ülkenin toprakları Kuvaterner döneminde oluşmuştur. Toprakları genelde alüvyon, buzultaş, çökeller ve kilden oluşur.[6]
Hollanda’nın büyük bölümü deniz seviyesinin altında yer alır. Ülkenin Avrupa’daki topraklarındaki en yüksek nokta 322 metre yüksekliğiyle Vaalserberg tepesidir. 1287 yılında meydana gelen St. Lucia Seli ülkede 50 bin kişinin hayatını kaybetmesine sebep oldu ve bu özelliğiyle tarihteki en ölümcül sellerden biridir.[7] Hollanda’daki son büyük sel 1953 yılında meydana geldi, selde Hollanda’nın tarım yapılan topraklarının %9’u sular altında kaldı, ülkede 1835 kişi hayatını kaybetti.[8]
Ülkede denizden kazanılan çok miktarda toprak mevcuttur. 1930’larda yapılan Zuiderzeewerken çalışmasında, denizden yaklaşık 2500 kilometrekare toprak kazanıldı.[9][10] Denizden toprak kazanma amaçlı çalışmalarda elde edilen arazilere polder adı verilmektedir.[6]
Hollanda büyük şehir ve merkezleri
1 Amsterdam Kuzey Hollanda Nüfus = 798.164 11 Enschede Overijssel Nüfus = 158.741
2 Rotterdam Güney Hollanda Nüfus = 615.752 12 Apeldoorn Gelderland Nüfus = 157.223
3 Lahey Güney Hollanda Nüfus = 504.260 13 Haarlem Kuzey Hollanda Nüfus = 153.225
4 Utrecht Utrecht Nüfus = 321.583 14 Arnhem Gelderland Nüfus = 149.912
5 Eindhoven Kuzey Brabant Nüfus = 218.559 15 Amersfoort Utrecht Nüfus = 149.653
6 Tilburg Kuzey Brabant Nüfus = 208.429 16 Zaanstad Kuzey Hollanda Nüfus = 149.421
7 Groningen Groningen Nüfus = 195.511 17 Haarlemmermeer Kuzey Hollanda Nüfus = 144.117
8 Almere Flevoland Nüfus = 195.019 18 ‘s-Hertogenbosch Kuzey Brabant Nüfus = 142.741
9 Breda Kuzey Brabant Nüfus = 178.366 19 Zoetermeer Güney Hollanda Nüfus = 122.968
10 Nijmegen Gelderland Nüfus = 166.492 20 Zwolle Overijssel Nüfus = 122.415
Ekonomi
Hollanda çok güçlü bir ekonomiye sahiptir ve yüzyıllardır Avrupa ekonomisinde özel bir rol oynamıştır. 16. yüzyıldan beridir gemicilik, balıkçılık, ticaret ve bankacılık Hollanda ekonomisinin en önemli sektörleri olmuştur. Hollanda, dünyanın en fazla ihracat yapan ilk on ülkesinden biridir.
Hollanda dünyadaki 16. en büyük ekonomiye sahiptir ve kişi başına düşen nominal gayri safi yurtiçi hasıla sıralamasında 7. sıradadır. 1997-2000 yılları arasında yıllık büyüme Avrupa ortalamasının oldukça üstünde olan %4 civarında seyretti. 2001-2005 yılları arasında büyüme tüm dünyayla birlikte yavaşlasa da, 2007’nin üçüncü çeyreğinde yeniden %4.1’e çıktı. Eurostat’a göre Hollanda’da işsizlik oranı Ekim 2011 itibarı ile %4.8’dir ve bu Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki en düşük orandır.[11]
İdari birimler
Hollanda 12 il (Provincie) ile 3 denizaşırı kamu yönetiminden (openbare lichamen) oluşur.
DiPNOTLAR :
Dipnotlara tr. wikipedia. org sayfasinin Hollanda Konusundan bakabilirsiniz
Kaynak : Wikipedia
About the Author
